Tres barreiras contra as infeccións: defensas inespecíficas e inmunidade adaptativa

Tres barreiras fronte ás infeccións

1.º nivel de defensa: as barreiras externas

As barreiras externas constitúen o primeiro nivel de defensa.

2.º nivel de defensa: as defensas internas inespecíficas

Se o primeiro nivel é superado, actúan as defensas internas inespecíficas. Teñen resposta inmunitaria innata. Esta inmunidade inespecífica actúa igual sobre calquera axente agresor e non varía a intensidade da súa resposta, aínda que se repita a agresión.

3.º nivel de defensa: a resposta inmune adaptativa

Se o segundo nivel é superado, entra en acción a resposta inmune adaptativa. Esta é específica, porque provoca a formación dun efector contra cada patóxeno en particular.

Respostas inespecíficas (1.º e 2.º nivel)

As respostas inespecíficas son innatas:

• Mecanismos que se atopan antes de que se desenvolva a infección.
• Desempeñan unha importante función na fase inicial da infección por patóxenos.
• Actúan inmediatamente, sen variar o seu proceder e intensidade.
• Non dan protección fronte a reinfección.

Resposta inmune específica (3.º nivel)

A resposta inmune específica é adaptativa porque se desenvolve durante a vida do individuo:

• Constitúe unha protección efectiva do individuo contra os microorganismos patóxenos.
• Elimina o axente infeccioso.
• Dá protección ao individuo fronte á reinfección polo mesmo axente.

O sistema de complemento

Está formado por unha serie de proteínas plasmáticas que exercen un efecto antimicrobiano:

• Fíxanse aos microorganismos e favorecen a fagocitose.
• Activan a resposta inflamatoria e atraen fagocitos.
• Únense á membrana da célula invasora e provocan a súa lise.

A activación do complemento pode producirse de dúas maneiras:

• A) Vía clásica: activada pola presenza de complexos antíxeno-anticorpo.
• B) Vía alternativa: activada directamente polas células patóxenas.

Os interferóns

Son glicoproteínas segregadas por células infectadas por virus, capaces de protexer da infección viral a outras células. Estimulan as células non infectadas para producir proteínas que inhiben a replicación de diferentes tipos de virus e activan a defensa específica. Os interferóns incrementan a resistencia das células á infección dos virus e forman parte da inmunidade inespecífica.

Os fagocitos

Os patóxenos consisten en grandes moléculas, células e virus que se fixan á membrana do fagocito, e este engúloos por endocitose. No seu interior son degradados por encimas dos lisosomas. A fixación do fagocito vese favorecida pola presenza de moléculas, denominadas opsoninas, na superficie da partícula antixénica que vai ser fagocitada.

Os fagocitos poden circular polo sistema circulatorio ou saír del e moverse entre as células de certos tecidos. Hai dous tipos:

• Neutrófilos: son os fagocitos máis abundantes; recoñecen e atacan os patóxenos dos tecidos infectados.
• Macrófagos: son menos abundantes. Algúns recorren o corpo, pero outros residen sempre nos ganglios linfáticos, no bazo ou noutros órganos linfoides, e inspeccionan a linfa en busca de patóxenos.

As células NK

São unha variedade de linfocitos que actúan como defensa inespecífica. Presentan actividade citotóxica fronte ás células infectadas por virus e ás células tumorais.

A inflamación

A inflamación é unha resposta do corpo ante unha infección ou calquera outro proceso que provoque unha lesión nos tecidos, tanto superficiais como internos. As células danadas liberan unha serie de substancias que desencadean a resposta inflamatoria, que provoca inchazo e enrojecemento.

Linfocitos responsables da resposta inmune

Orixínanse a partir de células nai indiferenciadas na medula ósea vermella.

• Linfocitos T: maduran no timo e son os principais responsables da resposta inmunitaria celular, atacando as células alteradas ou infectadas.
• Linfocitos B: maduran na medula ósea e son responsables da resposta inmune humoral. As células B activadas constitúen as células plasmáticas, que segregan anticorpos específicos.

Os órganos nos que se produce a maduración dos linfocitos son os órganos linfoides primarios: o timo e a medula ósea. Ao abandonar estes órganos, os linfocitos desprázanse pola sangue ou pola linfa ata os órganos linfoides secundarios, onde se acumulan: os ganglios linfáticos, o bazo e as amígdalas.