Çfarë Është Kurrikula: Shtresat, Metodat dhe Vlerësimi

Çfarë Është Kurrikula?

Kurrikula është projekti i planifikuar i shkollës për zhvillimin akademik, social dhe qytetar të nxënësit. Ajo përcakton çfarë mësohet, pse mësohet dhe si dimë nëse nxënësi ka mësuar.

Shtresat e Kurrikulës

• Përmbajtja: çfarë dije dhe çfarë vlere përzgjedhim për t’ia ofruar nxënësit.
• Procesi pedagogjik: si punohet në klasë që kjo dije të bëhet e kuptueshme dhe domethënëse.
• Përvoja emocionale/sociale: si ndihet nxënësi, a ka zë, a respektohet.
• Vlerësimi: si matet përparimi dhe si kthehet feedback-u në mbështetje reale për nxënësin.

Qasjet dhe Metodat e Kurrikulës

• Bihevioriste: niset nga qëllime të qarta e të matshme; përkthen synimet në objektiva sjelljeje; kërkon prova të arritjes.
• Menaxheriale: e sheh shkollën si organizatë; kërkon planifikim, koordinim, orar, burime dhe kulturë bashkëpunuese.
• Metoda e sistemeve: e sheh kurrikulën si sistem të hapur me nënsisteme të ndërlidhura (lëndë, plane orësh, vlerësim, zhvillim profesional); kërkon koherencë vertikale dhe horizontale: nga klasa në klasë dhe midis lëndëve.
• Metoda akademike: e trajton kurrikulën si aktivitet intelektual dhe pyet: “Cilat dije kanë vlerë formuese?” dhe “Kush vendos çfarë hyn në program?”.
• Metoda humaniste: vë në qendër nxënësin si qenie të plotë, me nevoja njohëse, emocionale dhe shoqërore.
• Metoda rikonceptualiste: e sheh kurrikulën si proces politik dhe etik: shkolla nuk është neutrale.

Burimet Orientuese që Formësojnë Kurrikulën

• Shkenca: sjell qartësi konceptuale, metodologji hulumtimi dhe procedura verifikuese që e bëjnë dijen të veprueshme në përvojat e të nxënit.
• Shoqëria: ofron nevoja reale, sfida qytetare dhe dimensione kulturore që e bëjnë kurrikulën relevante e gjithëpërfshirëse.
• Dija si strukturë: përfshin konceptet kyçe, mënyrat e argumentit dhe rregullat e disiplinës që orientojnë përzgjedhjen e përmbajtjes dhe seriozitetin akademik në mësim.
• Nxënësi si burim: thekson mënyrat si mësohet, ritmet individuale dhe motivimin.
• Tradita dhe e kaluara: ruajnë vlera të provuara dhe praktika të qëndrueshme që i japin kurrikulës bosht historik dhe referenca të besueshme për orientim.

Vlerësimi i Kurrikulës

Vlerësimi i kurrikulës është një grup i nevojshëm veprimtarish në të cilat zhvilluesit dhe zbatuesit e kurrikulës mbledhin të dhëna për të arritur në gjykime lidhur me mënyrën si e realizojmë kurrikulën në praktikë.

Qëllimi i Vlerësimit të Kurrikulës

• Të verifikohet nëse kurrikula (planifikimi, modelimi, hartimi, zhvillimi, zbatimi) po sjell rezultatet e dëshiruara.
• Identifikimi i anëve të forta dhe të dobëta.
• Mbledhja e të dhënave dhe marrja e vendimeve për mbështetjen e çështjeve të caktuara që kanë lidhje me kurrikulën.
• Nëse theksi është te individët, kemi vlerësim të veçantë.

Çështje të Vlerësimit

Përfshihen: çështja e vlerës thelbësore, vlerës funksionale, krahasuese, çështja e vlerës së idealizmit dhe vlerës së vendimit.

Çfarë Përfshin Vlerësimi?

• Metodat e hulumtimit apo të gjykimit.
• Përcaktimin e standardeve për gjykimin e cilësisë dhe vendosjen nëse këto standarde janë relative apo absolute.
• Mbledhjen e informacionit përkatës.
• Zbatimin e standardeve për të përcaktuar cilësinë.

Llojet Kryesore të Vlerësimit

Vlerësimi formues përfshin të gjitha veprimtaritë e ndërmarra për të përmirësuar një program të synuar. Vlerësimi përmbledhës synon të përfitojë një pamje të përgjithshme të kurrikulës së prodhuar.

Nevojat për Përmirësimin në Kurrikul

• Ndryshimet shoqërore dhe politike.
• Rritja e vazhdueshme e informacionit dhe edukimi për median dhe informimin.
• Edukimi për paqe, edukimi ligjor dhe për integritet.
• Koncepti i ri për të nxënit.
• Kërkesa për forcimin e identitetit kombëtar.
• Ndërvarësia dhe lëvizja në kontekstin europian dhe më gjerë.
• Tranzicioni i gjelbër dhe zhvillimi i qëndrueshëm.
• Aftësimi profesional dhe aftësitë sipërmarrëse.
• Përdorimi i qasjeve me në qendër nxënësin.

Parimet e Përgjithshme për Zhvillimin e Kurrikulës

• Konceptimi holistik i kurrikulës që bazohet në kompetenca.
• Integrimi i teknologjisë në arsim.
• Bashkëpunimi dhe partneriteti.
• Autonomia dhe përgjegjshmëria.
• Ndërgjegjësimi global dhe kulturor.