Análise artística de As Meninas de Velázquez

Iluminación e Técnica Pictórica

Na obra hai dous focos luminosos: un que irradia directamente sobre as figuras do primeiro plano e outro que entra na habitación pola porta aberta do fondo, mentres que o resto da composición queda en penumbra. Velázquez domina a perspectiva aérea e plasma a atmosfera existente entre os corpos mediante o difuminado dos seus contornos.

A paleta é dunha gran riqueza cromática. Nela destacan os matices tonais do branco e o negro, e o seu contraste co vermello dos detalles ornamentais dos vestidos.

Orixe do Título e Emprazamento

Inicialmente, este lenzo constaba nos inventarios do palacio como O cadro da Familia, pero en 1843, o pintor Madrazo deulle a denominación actual, As meninas, palabra de orixe portuguesa que significa “dama de honor”.

O cadro foi colgado no despacho de verán de Felipe IV, un lugar ao que só tiña acceso el.

Análise da Escena e Personaxes

A escena sitúase nun aposento do Alcázar de Madrid, onde o pintor tiña o seu taller:

• No centro está a infanta Margarita coas súas damas.
• Ao fondo, no vano da porta aberta, encóntrase don Xosé Nieto Velázquez, aposentador do palacio.
• Xunto a él, e reflectidos no espello, aparecen os bustos do rei Felipe IV e da raíña Mariana de Austria.
• Á esquerda, e en primeiro plano, está o autorretrato do pintor.

Interpretacións da Temática

A temática da obra foi suscitando numerosas interpretacións. A máis aceptada é na que se considera que a tea mostra a irrupción da infanta Margarita (con 5 anos) e o seu séquito no estudo do pintor, ocupado na elaboración dun retrato da parella real, cuxa efixie se plasma no espello. A infanta é un dos modelos preferidos de Velázquez e está moi presente na súa produción.

Segundo a reconstrución das perspectivas, o espello tamén podería reflectir o lenzo que está pintando Velázquez, e nese caso habería que preguntarse que miran os personaxes.

Comparativa coa Fragua de Vulcano

Comparamos esta obra con A Fragua de Vulcano, tamén obra de Velázquez. Nesta obra destaca unha luz frontal que incide no corpo do cíclope formando sombras e luces novas. A luz vaise graduando e diminuíndo ata o fondo, deixando os contornos do traballador que se atopa ao final do taller.