Trajtimi i Helmimit: Vlerësimi, Diagnoza dhe Parandalimi
Helmimet
Vlerësimi i pacientit të intoxikuar
Anamneza
Është e rëndësishme që të merren të dhënat thelbësore: çfarë helmi është përdorur, sa është marrë, si është marrë, kur është marrë, me çfarë është shoqëruar etj. Jo gjithmonë jepen të dhëna të besueshme, si në rastet e pacientëve të moshave pediatrike, abuzimit me barnat apo tentativave të vetëvrasjes. Prandaj duhet plotësuar me të dhëna që merren nga të afërmit.
Klinika:
Gjendje e rëndë, konvulsione, insuficiencë renale akute, insuficiencë hepatike, insuficiencë medulare akute, komë, lekure dhe mukoza të thata, etje, disfagi, çrregullime të pamjes, pupila të dilatuara ose të ngushtuara, ndryshime të TA: hipertension ose hipotension, takikardi ose bradikardi, ndryshime të temperaturës trupore: hipertermi ose hipotermi. Në sistemin gastro-intestinal: turbullime tretëse që përfshijnë të përziera, të vjella, dhembje barku dhe diarre. Konfuzion, deliriumi, halucinacione etj., etj…
Diagnoza:
Anamneza, examinimi objektiv, të dhënat laboratorike. Duhet përcaktuar saktësisht origjina e lëndës helmuese.
Investigimi urgjent:
- Glukoza në gjak
- Na, K, kreatinemi
- Osmoza e plazmës nëse nuk njihet substanca e marrë
- Analizat e gjakut komplet
- Analiza e urinës
- Matja e presionit të gjakut arterial
- Grafi me rreze X kur ka simptoma respiratore ose ngopje të reduktuar të oksigjenit arterial në oksimetri
- EKG nëse ka hipotension, sëmundje të zemrës, trejtje të dyshuar të drogave kardiotoksike ose moshë >60 vjeç
Trajtimi:
Qëllimi është:
- Ruajtja dhe mbajtja e parametrave jetësorë
- Eliminimi i lëndës helmuese nëpërmjet antidoteve specifike
- Parandalimi i marrjes së mëtejshme të helmit
Trajtimi zakonisht fillon duke u bazuar te të dhënat e treguesve kimikë dhe toksikologjikë. Sipas rastit duhet vënë në dispozicion:
- Sistemi venoz
- Oksigjenoterapia
- Monitorimi kardiak
- Vëzhgim i vazhdueshëm nga ana e personelit
- Në rastin e çrregullimeve të SN rekomandohet dhënia e:
- Tiamine (100 mg)
- Tretësirë glukoze (50%)
- Naloxon, i cili duhet shoqëruar me antidotin përkatës
Parandalimi i absorbimit të helmit:
1. Shurupi i ipekakuanës
Nga goja, doza: 30 ml tek të rriturit, 15 ml tek fëmijët, 10 ml tek të porsalindurit. Provokon të vjella, që duhet të vijnë pas 20 minutash.
Kundërindikohet në:
- Insuficiencë të rrugëve respiratore
- Depresion i SN
- Operacione të apo tretës në muajt e fundit
- Kriza epileptike
- Gëlltitje të lëndëve gërryese
Në rastin e marrjes së helmeve me veprim të shpejtë në SNQ.
2. Lavazhi gastrik
Kryhet me një sondë oro-gastrike duke përdorur ujë të rrjedhshëm ose dhe solucion fiziologjik tek të rriturit dhe fëmijët, kurse te të neonatët vetëm sol. fiziologjik. Vendoset i sëmuri në pozicion Trendelenburg dhe i kthyer anash në krahun e majtë për të pakësuar në minimum aspirimin e masave të të vjellave. Është i kundërindikuar në rastin e gëlltitjes së lëndëve gërryese.
3. Karboni aktiv
Pengon thithjen e lëndëve helmuese nga organizmi. Shoqërohet dhe nga një laksativ (sorbitol) që përshpejton largimin e lëndëve helmuese.
4. Irrigimi total intestinal
I dobishëm kur janë gëlltitur trupa të huaj.