যুগমীয়া শৰাইঘাট পাঠৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু ব্যাখ্যা

চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

(ক) অতীতৰ শৰাইঘাটৰ সমস্যাবোৰ কি?
উত্তৰঃ অতীতৰ শৰাইঘাটৰ সমস্যাবোৰ আছিল মূলতঃ সামৰিক (Military)।

(খ) বৰ্তমান শৰাইঘাটৰ সমস্যাবোৰ কি?
উত্তৰঃ বৰ্তমানৰ শৰাইঘাটৰ সমস্যাবোৰ হ’ল— সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, ৰাজনৈতিক আৰু ঐতিহ্যিক।

(গ) ৰামসিংহ কোন আছিল?
উত্তৰঃ ৰামসিংহ আছিল শৰাইঘাটৰ যুদ্ধত মোগল সৈন্যবাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া প্ৰধান সেনাপতি। তেওঁ অম্বৰৰ (বৰ্তমানৰ জয়পুৰ) ৰজা আছিল আৰু মোগল সম্ৰাট ঔৰংগজেৱৰ নিৰ্দেশত অসম আক্ৰমণ কৰিবলৈ আহিছিল। শৰাইঘাটৰ যুদ্ধত তেওঁ বীৰ লাচিত বৰফুকনৰ নেতৃত্বত পৰিচালিত অসমীয়া সৈন্যৰ হাতত শোচনীয়ভাৱে পৰাজিত হৈছিল।

(ঘ) তেওঁ কিয় অসমলৈ আহিছিল?
উত্তৰঃ মোগল সেনাপতি ৰামসিংহ মোগল সম্ৰাট ঔৰংগজেৱৰ নিৰ্দেশত অসম জয় কৰিবলৈ আৰু হেৰুওৱা গুৱাহাটী পুনৰুদ্ধাৰ কৰিবলৈ আহিছিল।

(ঙ) শৰাইঘাটৰ ৰণ কাৰ কাৰ মাজত হৈছিল?
উত্তৰঃ শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ আহোম ৰাজ্য (অসম) আৰু মোগল সাম্ৰাজ্যৰ মাজত হৈছিল।

(চ) লাচিতৰ অধীনত কিমান সৈন্য আছিল?
উত্তৰঃ ঐতিহাসিক তথ্য অনুসৰি, শৰাইঘাটৰ চূড়ান্ত যুদ্ধৰ সময়ত লাচিত বৰফুকনৰ নেতৃত্বত প্ৰায় ৮০,০০০ (আশী হাজাৰ) অসমীয়া সৈন্য আছিল। ইয়াৰ বিপৰীতে মোগল সেনাপতি ৰামসিংহৰ লগত প্ৰায় ৩০,০০০ পদাতিক সৈন্য, ১৮,০০০ অশ্বাৰোহী সৈন্য আৰু এক বিশাল নৌ-বাহিনী আছিল।

(ছ) মোগলে নাৱেৰে সৈতে ধৰি ৰখা শৰাইঘটীয়া সেনাপতিজনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ মোগলে নাৱেৰে সৈতে ধৰি ৰখা শৰাইঘটীয়া সেনাপতিজনৰ নাম আছিল কোৱামৃদ্ধা হাজৰিকা।

(জ) মোগলৰ সেনাপতিক চৰাই খোজাৰ দায়ত লাচিত বৰফুকনে কাক লোৱা লগাই থৈছিল?
উত্তৰঃ মোগলৰ সেনাপতি ৰামসিংহই পঠোৱা কাঠৰ চৰাই খোজাৰ দায়ত লাচিত বৰফুকনে ৰামচৰণ কটকীক লোৱা লগাই থৈছিল।

(ঝ) ৰজা ৰামসিংহই বীৰ লাচিতক আফুগুটিৰ সহায়ত কি বুজাবলৈ গৈছিল?
উত্তৰঃ মোগল সেনাপতি ৰামসিংহই বীৰ লাচিত বৰফুকনলৈ এপোলোৱা আফুগুটি পঠিয়াই অসমীয়া সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে মোগল সৈন্যৰ সংখ্যা কিমান বেছি আৰু তেওঁলোকৰ শক্তি কিমান প্ৰবল, তাকেই বুজাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।

(ঞ) লাচিতে অসমীয়া সৈন্যবল বুজোৱাৰ উদ্দেশ্যে ৰামসিংহলৈ কি পঠাইছিল?
উত্তৰঃ ৰামসিংহই পঠোৱা আফুগুটিৰ উত্তৰ দি আৰু অসমীয়া সৈন্যৰ প্ৰকৃত শক্তি বুজাবলৈ বীৰ লাচিত বৰফুকনে এচোঙা বালি পঠিয়াইছিল।

কঠিন শব্দৰ অৰ্থ

পাঠটোত ব্যৱহাৰ হোৱা কেইটামান গুৰুত্বপূৰ্ণ তথা কঠিন শব্দৰ অৰ্থ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:

• যুগমীয়া: চিৰস্থায়ী বা যুগ যুগ ধৰি বৰ্তি থকা।
• তাৎপৰ্য: মহত্ত্ব, গভীৰ অৰ্থ বা অন্তৰ্নিহিত ভাৱ।
• চানেকি: আৰ্হি, আৰ্হিস্বৰূপ নিদৰ্শন বা নমুনা।
• জাতীয় চৈতন্য: জাতি এটাৰ মনত থকা সজাগতা বা জ্ঞান।
• ঐতিহ্যিক: পৰম্পৰাগতভাৱে চলি অহা বা ইতিহাসৰ সৈতে জড়িত।
• মাৰি-মৰক: মহামাৰী বা জনসাধাৰণৰ মাজত হোৱা ব্যাপক মৃত্যুৰ কাৰণ হোৱা ৰোগ।
• আত্মবিলোপ: নিজৰ অস্তিত্ব বিসৰ্জন দিয়া বা নিজৰ স্বাৰ্থ ত্যাগ কৰা।
• আত্মকন্দল: নিজৰ মাজত হোৱা বিবাদ বা কাজিয়া।
• উৎপাটন: একেবাৰে শিপাৰে সৈতে উভালি পেলোৱা বা নিৰ্মূল কৰা।
• উত্ৰাবল: অতি ব্যাকুল বা অস্থিৰ।
• অভিলাষ: প্ৰবল ইচ্ছা বা আকাংক্ষা।
• অহোপুৰুষাৰ্থ: অত্যন্ত চেষ্টা বা সাধ্যানুসাৰে কৰা পৰিশ্ৰম।
• হেংদান: আহোম সৈন্যই ব্যৱহাৰ কৰা এবিধ বিশেষ তৰোৱাল।
• প্ৰচণ্ড: অতি তীব্ৰ বা অতিশয় বলবান।
• নৰজিলে: যদি নামানে বা যদি গ্ৰহণ নকৰে।
• আচহুৱা: আগতে কেতিয়াও নেদেখা বা অচিনাকি।
• বিষম বেমেজালি: অতিশয় খেলিমেলি বা বিশৃংখল অৱস্থা।
• বিচক্ষণ: অতি বুদ্ধিমান, জ্ঞানী বা কৌশলী।
• প্ৰবাদপুৰুষ: যাৰ খ্যাতি কথা বা কাহিনীৰ দৰে চাৰিওফালে বিয়পি পৰিছে।
• অধিৱেশন: কোনো সভা বা দলৰ নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে বহা বৈঠক।

পাঠভিত্তিক সংলাপসমূহ

(ক) কথাৰ যুদ্ধৰে বলে নোৱাৰি ৰামসিংহই ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰ হৈ গুৱাহাটীৰ গড় ল’বলৈ চেষ্টা কৰা সময়ত জ্বৰৰ গাৰে লাচিত বৰফুকনে অসমীয়া ৰণুৱাসকলক কি কৈছিল?
উত্তৰঃ কথাৰ যুদ্ধৰে বলে নোৱাৰি ৰামসিংহই ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰ হৈ গুৱাহাটীৰ গড় ল’বলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়ত, ভীষণ জ্বৰত আক্ৰান্ত হৈও লাচিত বৰফুকনে নাও মেলি দিছিল। সেই সময়ত তেওঁ অসমীয়া ৰণুৱাসকলক উদ্দেশ্য কৰি কৈছিল:
“অসমীয়া ৰণুৱাসকল, মই যুঁজিহে মৰিম। চিলা পৰ্বতৰ ওপৰত এচপৰা মাটি কিনি থৈছোঁ, তাতে মোৰ শটো থ’বা, নাইবা মোক বঙালে ধৰি লৈ যাওক, তোমালোক সুখেৰে ঘৰলৈ উভতি যোৱা।”

(খ) অসম এৰি যোৱা সময়ত ৰামসিংহই অসমক প্ৰশংসা কৰি কি কৈছিল?
উত্তৰঃ শৰাইঘাটৰ যুদ্ধত পৰাজিত হৈ অসম এৰি যোৱাৰ সময়ত মোগল সেনাপতি ৰামসিংহই অসমৰ ৰজা, মন্ত্ৰী আৰু সেনাপতিৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰি কৈছিল:
“ধন্য ৰজা, ধন্য মন্ত্ৰী, ধন্য সেনাপতি, ধন্য সেনা। অকল এজন মানুহে সকলো সৈন্য চলায়, ই কি আচৰিত। মই হেন ৰামসিংহ নিজে যুদ্ধৰ সেনাপতি হৈও একোতে সুবিধা নাপাওঁ।”

(গ) কোনোবাই যুদ্ধৰ কামত মন এৰি ইফাল-সিফাল কৰে বুলি বীৰ লাচিত বৰফুকনে কামাখ্যা গোসাঁনীলৈ সেৱা কৰি কি ঘোষণা কৰিছিল?
উত্তৰঃ কোনোবাই যুদ্ধৰ কামত মন এৰি ইফাল-সিফাল কৰে বুলি বীৰ লাচিত বৰফুকনে পোনপ্ৰথমে কামাখ্যা গোসাঁনীলৈ সেৱা কৰি তলত দিয়া কথাখিনি ঘোষণা কৰিছিল:
“যুদ্ধৰ কামত পাছ হুহঁকিলে মই এই হেংদানেৰে তাক দুডোখৰ কৰি কাটিম, পাছতহে স্বৰ্গদেৱক জনাম।”

(ঘ) বৰ আই-কুঁৱৰীয়ে কাপোৰৰ আঁৰৰ পৰা স্বৰ্গদেউক কি উপদেশ দিছিল?
উত্তৰঃ বৰ আই-কুঁৱৰীয়ে কাপোৰৰ আঁৰৰ পৰা স্বৰ্গদেউক এইবুলি উপদেশ দিছিল— “বৰফুকনৰ কথা মানি চলিলেহে যুদ্ধত জয়লাভ হ’ব, ফুকনৰ কথা নৰজিলে আমাৰ পৰাজয় হোৱাটো নিশ্চয়।” তেখেতে বুজাইছিল যে লাচিত বৰফুকনৰ দৰে এজন সেনাপতিৰ প্ৰচণ্ড সংকল্প আৰু কঠোৰ অনুশাসন অবিহনে মোগলৰ বিৰুদ্ধে জয়ী হোৱা সম্ভৱ নহ’ব।

বহলাই লিখা প্ৰশ্নোত্তৰ

যুদ্ধত জয়ী হ’বলৈ প্ৰয়োজনীয় গুণসমূহ

(ক) যুদ্ধত জয়ী হ’বলৈ যুদ্ধৰ আহিলাৰ বাহিৰে আৰু কিহৰ প্ৰয়োজন আছে লিখা।
উত্তৰ: যুদ্ধত জয়ী হ’বলৈ কেৱল উন্নত মানৰ যুদ্ধৰ আহিলা বা অস্ত্ৰ-পাতি থাকিলেই নহ’ব, ইয়াৰ বাবে অন্যান্য বহুতো মানসিক আৰু সাংগঠনিক গুণৰ প্ৰয়োজন হয়। ‘যুগমীয়া শৰাইঘাট’ পাঠটোৰ আধাৰত ইয়াৰ প্ৰয়োজনীয় দিশসমূহ তলত বহলাই আলোচনা কৰা হ’ল:

• স্বাৰ্থহীন মনোবৃত্তি আৰু দেশপ্ৰেম: যুদ্ধত জয়লাভ কৰিবলৈ সৈনিকবৃন্দ তথা সমগ্ৰ জাতিটোৰ মাজত এক স্বাৰ্থহীন মনোবৃত্তি আৰু অদম্য দেশপ্ৰেম থকাটো একান্ত প্ৰয়োজন। দেশৰ মংগলৰ বাবে নিজৰ স্বাৰ্থ ত্যাগ কৰি আত্মবিলোপ কৰিব পৰা মানসিকতাই সৈন্যসকলক শক্তিশালী কৰি তোলে।
• কৰ্মনিষ্ঠা আৰু জয়ৰ অভিলাষ: সৈন্যসকলৰ মাজত নিজৰ কৰ্তব্যৰ প্ৰতি নিষ্ঠা আৰু যিকোনো পৰিস্থিতিতে যুদ্ধত জয়ী হোৱাৰ বাবে এক উত্ৰাবল অথচ নিশ্চিত অভিলাষ থাকিব লাগে।
• সুচিন্তিত আঁচনি আৰু সংগঠন: এজন সফল সেনাপতিৰ বিচক্ষণ সংগঠন আৰু সুচিন্তিত আঁচনি অবিহনে যুদ্ধ জয় কৰা অসম্ভৱ। শত্ৰুৰ শক্তিৰ উমান লৈ সেই অনুসৰি কৌশল ৰচনা কৰাৰ জৰিয়তেহে বিজয় সম্ভৱ হয়।
• শৃংখলাবোধ আৰু নিয়মানুবৰ্তিতা: সৈন্যবাহিনীৰ মাজত আভ্যন্তৰীণ শৃংখলা আৰু সুদৃঢ় নিয়মানুবৰ্তিতা থকাটো অতি আৱশ্যক। প্ৰতিগৰাকী সৈনিকৰ প্ৰাণ আৰু মন যাতে কৰ্তব্যৰ পৰা তিলমানো বিচলিত নহয়, তাৰ বাবে কঠোৰ অনুশাসনৰ প্ৰয়োজন।
• ধৈৰ্য আৰু নিৰ্ভীকতা: বিপদৰ সময়ত ধৈৰ্য ধৰিব পৰা ক্ষমতা আৰু চৰম সংকটৰ মুহূৰ্ততো নিৰ্ভীক হৈ থকাটো এজন প্ৰকৃত যোদ্ধা বা সেনাপতিৰ লক্ষণ। লাচিত বৰফুকনেও ভীষণ জ্বৰৰ গাৰেও যুঁজ দিবলৈ আগবাঢ়ি গৈ এক মৃত্যুপণ সংকল্পৰে সৈন্যসকলৰ মাজত সাহসৰ সঞ্চাৰ কৰিছিল।
• সমন্বয় আৰু একতা: সৈন্যবাহিনীৰ বিভিন্ন অংগ যেনে— হাতী-ঘোঁৰা, নাও-নাৱৰা, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু চাউল-যোগনীয়া আদিৰ মাজত যদি সঠিক সমন্বয় নাথাকে, তেন্তে যুদ্ধত বিষম বেমেজালিৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। গতিকে সকলোৱে একে উদ্দেশ্যত একগোট হৈ কাম কৰিব লাগে।
• দুৰ্নীতি আৰু আত্মকন্দলৰ বিনাশ: দেশৰ ভিতৰত থকা দুৰ্নীতি সম্পূৰ্ণৰূপে দমন কৰিব লাগে আৰু জাতীয় জীৱনৰ পৰা আত্মকন্দলৰূপী বিষবৃক্ষজোপাক শিপাৰে সৈতে উভালি দিব লাগে। জাতিটো ভিতৰৰ পৰা এক থাকিলেহে বাহিৰৰ শত্ৰুক পৰাস্ত কৰিব পাৰি।

চমুকৈ ক’বলৈ গ’লে, যুদ্ধ জয় কৰিবলৈ হ’লে সুবিধাজনক সময়োপযোগী দায়িত্ববোধ, কৰ্মনিষ্ঠা আৰু যুঁজাৰু মানসিকতাৰ সৰ্বোত্তম প্ৰকাশ ঘটিব লাগে।

কোৱামৃদ্ধা হাজৰিকাৰ পলাই অহাৰ কৌশল

(খ) সেনাপতি কোৱামৃদ্ধা হাজৰিকাই কি কৌশলেৰে মোগল সৈন্যৰ মাজৰ পৰা সাৰি আহিবলৈ সক্ষম হৈছিল বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ সেনাপতি কোৱামৃদ্ধা হাজৰিকাই মোগল সৈন্যৰ কবলৰ পৰা অতি কৌশলেৰে সাৰি আহিছিল। শৰাইঘাটৰ যুদ্ধৰ সময়ত মোগলে তেওঁক নাৱে সৈতে ধৰি পেলাইছিল আৰু আনন্দত মতলীয়া হৈ তেওঁক নাচিবলৈ ক’লে। চাৰিওফালে মোগলৰ নাও আৰু মাজতে কোৱামৃদ্ধাৰ নাওখন আছিল। সেনাপতি হাজৰিকাই তেতিয়া এক বুদ্ধি পাঙিলে আৰু ক’লে যে যিহেতু তেওঁৰ লগত ঢোল-মৃদংগ বা খঞ্জৰী একো নাই, সেয়েহে মোগল সৈন্যসকলে নিজেই হাত চাপৰি বজাব লাগিব। কোৱামৃদ্ধাৰ কথা মানি লৈ মোগল সৈন্যই নাৱৰ বৈঠাৰ পৰা হাত এৰি দি চাপৰি বজাবলৈ ধৰিলে। এই সুযোগতে তেওঁ নিজৰ নাওবৈচাসকলক টিপ দিলে যাতে তেওঁলোকে নাৱৰ মূৰটো অসমীয়া সৈন্যৰ দিশলৈ ঘূৰাই দিয়ে। মোগল সৈন্যসকল যেতিয়া নাচোনৰ ছেওত বিভোৰ হৈ পৰিছিল, সেই ছেগতে কোৱামৃদ্ধাৰ নাওখন সাউৎকৰে আঁতৰি গ’ল। মোগলে বৈঠা মাৰি তেওঁক পুনৰ খেদিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ আগতেই তেওঁৰ নাওখন অসমীয়াৰ নিজৰ নিৰাপদ স্থান পালেগৈ। এইদৰে উপস্থিত বুদ্ধি আৰু কৌশলৰ সহায়ত কোৱামৃদ্ধা হাজৰিকাই শত্ৰুৰ মাজৰ পৰা পলাই আহিবলৈ সক্ষম হৈছিল।

শৰাইঘাটৰ ৰণত অসমৰ বিজয়ৰ কাৰণ

(গ) শৰাইঘাটৰ ৰণত অসমৰ বিজয়ৰ মূলতে থকা কথাবোৰ লিখা।
উত্তৰঃ শৰাইঘাটৰ যুদ্ধত অসমৰ বিজয় কোনো আকস্মিক ঘটনা নাছিল। ইয়াৰ মূলতে আছিল অসমীয়া সৈন্য আৰু সেনাপতিসকলৰ সুচিন্তিত আঁচনি, বিচক্ষণ সংগঠন আৰু শৃংখলামূলক আয়োজন। কেৱল যুদ্ধ সামগ্ৰীৰে যুদ্ধ জয় কৰিব নোৱাৰি; ইয়াৰ বাবে সৈনিকবৃন্দ আৰু সমগ্ৰ জাতিৰ স্বাৰ্থহীন মনোবৃত্তি, কৰ্মনিষ্ঠা আৰু জয়ৰ বাবে এক নিশ্চিত অভিলাষৰ প্ৰয়োজন আছিল। লাচিত বৰফুকনৰ দৰে মহাবীৰৰ নেতৃত্বত অসমীয়া সৈন্যৰ মাজত অদম্য দেশপ্ৰেম, সময়োপযোগী দায়িত্ববোধ আৰু যুঁজাৰু মানসিকতাৰ উৎকৃষ্ট চানেকি প্ৰতিফলিত হৈছিল। যুদ্ধৰ কামত যাতে কোনোৱে গাফিলতি নকৰে, তাৰ বাবে বৰফুকনে কঠোৰ অনুশাসন বৰ্তাই ৰাখিছিল আৰু আনকি কৰ্তব্যত অৱহেলা কৰিলে কঠোৰ দণ্ড বিহাৰ সংকল্প লৈছিল। ইয়াৰ উপৰি, ৰাজমন্ত্ৰী আতন বুঢ়াগোহাঁইৰ দূৰদৰ্শিতাৰ বাবে অসমে লৰালৰিকৈ যুদ্ধত নোসোমাই তিনি বছৰ ধৰি যাৱতীয় সামৰিক আয়োজন সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছতহে মোগলক আক্ৰমণ কৰি গুৱাহাটী উদ্ধাৰ কৰিছিল। বিপদৰ সময়ত ধৈৰ্য, সংকটত নিৰ্ভীকতা, দুৰ্নীতি দমন আৰু আত্মকন্দল পৰিহাৰ কৰি সকলোৱে একগোট হৈ দেশৰ মংগলৰ বাবে কাম কৰাটোৱেই আছিল এই ঐতিহাসিক বিজয়ৰ মূল ভেটি।

প্ৰসংগ সংগতি আৰু ব্যাখ্যা

১. অগ্নি, সৰ্প আৰু প্ৰলোভনৰ ব্যাখ্যা

“অগ্নি, সৰ্প আৰু প্ৰলোভন, এই তিনি একেধৰণেৰে বিষাক্ত।”

প্ৰসংগ: উদ্ধৃত বাক্যশাৰী আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত ড° সূৰ্য কুমাৰ ভূঞাদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘যুগমীয়া শৰাইঘাট’ নামৰ পাঠটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে। শৰাইঘাটৰ যুদ্ধৰ সময়ত মোগল সেনাপতি ৰামসিংহই অসমীয়া কটকীৰ মনত প্ৰলোভন জগাবলৈ কৰা চেষ্টা আৰু তাৰ প্ৰতি লাচিত বৰফুকনে গ্ৰহণ কৰা কঠোৰ স্থিতিৰ বিষয়ে বুজাবলৈ লেখকে এই মন্তব্য কৰিছে।

সংগতি: যুদ্ধৰ সময়ত শত্ৰু পক্ষই কেৱল অস্ত্ৰৰে নহয়, বৰঞ্চ প্ৰলোভন বা নীতি-ভ্ৰষ্টতাৰ মাজেৰেও অনিষ্ট কৰিব বিচাৰে। মোগল সেনাপতি ৰামসিংহই অসমীয়া কটকী ৰামচৰণক কাঠৰ চৰাইৰ নাচ দেখুৱাই তেওঁৰ মনত মোহ জগাব বিচাৰিছিল। এই ঘটনাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত দেশৰ নিৰাপত্তা আৰু যুদ্ধৰ নীতিৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰলোভন কিমান ভয়ংকৰ হ’ব পাৰে, তাকেই লেখকে এই বাক্যশাৰীৰ দ্বাৰা স্পষ্ট কৰি দিছে।

ব্যাখ্যা: অগ্নি (জুই), সৰ্প (সাপ) আৰু প্ৰলোভন—এই তিনিওটা বস্তু দেখাত ভিন্ন হ’লেও ইয়াৰ পৰিণতি একেই বিষাক্ত আৰু ধ্বংসাত্মক।

• অগ্নি: জুইৰ এটা সৰু ফিৰিঙতিৰ পৰাই সমগ্ৰ খাণ্ডৱ বন ধ্বংস হ’ব পাৰে। অৰ্থাৎ, জুইক সৰু বুলি অৱহেলা কৰিলে ই ভয়ংকৰ ৰূপ লয়।
• সৰ্প: ফেটীসাপ বা খন্তীয়া-সাপ যিয়েই নহওক, সাপৰ বিষে মানুহৰ প্ৰাণ কাঢ়ি নিব পাৰে।
• প্ৰলোভন: যুদ্ধক্ষেত্ৰত বা দেশ ৰক্ষাৰ কামত যদি এবাৰ প্ৰলোভনৰূপী বিষ সোমায়, তেন্তে ই সমগ্ৰ জাতিটোৰ সৰ্বনাশ মাতি আনিব পাৰে।

মোগলৰ পৰা উপহাৰ লৈ বা তেওঁলোকৰ প্ৰলোভনত ভোল গৈ কটকী ৰামচৰণে যি ভুল কৰিছিল, সেয়া লাচিত বৰফুকনে সহ্য কৰা নাছিল। কাৰণ তেওঁ জানিছিল যে শত্ৰুৰ প্ৰতি থকা সামান্য আকৰ্ষণ বা লোভেই যুদ্ধত পৰাজয়ৰ কাৰণ হ’ব পাৰে। সেয়েহে লেখকে কৈছে যে অগ্নি আৰু সাপৰ দৰেই প্ৰলোভনো সমানেই মাৰাত্মক।

২. শিঙিয়ে বিন্ধাৰ প্ৰসংগ

“বাৰীৰ ভিতৰৰ পুখুৰী সিঁচোতেও আঠোটা-দহোটা মানুহক শিঙিয়ে বিন্ধে।”

প্ৰসংগ: উদ্ধৃত বাক্যশাৰী আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত ড° সূৰ্য কুমাৰ ভূঞাদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘যুগমীয়া শৰাইঘাট’ নামৰ পাঠটিৰ পৰা লোৱা হৈছে। আলাবৈৰ ৰণত দহ হাজাৰ অসমীয়া সৈন্য নিহত হোৱাৰ পাছত লাচিত বৰফুকনে অত্যন্ত শোক প্ৰকাশ কৰিছিল। সেই সময়ত ৰাজমন্ত্ৰী আতন বুঢ়াগোহাঁই ডাঙৰীয়াই বৰফুকনক সান্ত্বনা দিবলৈ গৈ এই কথাষাৰ কৈছিল।

সংগতি: আলাবৈৰ ৰণত হোৱা বৃহৎ ক্ষয়-ক্ষতিৰ বাবে লাচিত বৰফুকনে নিজকে দোষী অনুভৱ কৰিছিল আৰু কৈছিল যে তেওঁৰ একোটা মানুহ একোটা হাতীৰ সমান আছিল। সৈন্য হেৰুৱাৰ এই দুখত ভাঙি পৰা লাচিতক বুজনি দি বুঢ়াগোহাঁই ডাঙৰীয়াই ৰণৰ ক্ষয়-ক্ষতি যে অনিবাৰ্য, সেই কথা বুজাবলৈকে এই ঘৰুৱা উদাহৰণটো দাঙি ধৰিছিল।

ব্যাখ্যা: ৰাজমন্ত্ৰী আতন বুঢ়াগোহাঁই আছিল এজন বিচক্ষণ আৰু দূৰদৰ্শী ব্যক্তি। তেওঁ বুজিছিল যে যুদ্ধত জয়-পৰাজয় আৰু মৃত্যু একেটা মুদ্ৰাৰে ইপিঠি-সিপিঠি। তেওঁ অতি সৰলভাৱে বুজাইছিল যে নিজৰ বাৰীৰ ভিতৰৰ পুখুৰী এটা সিঁচিবলৈ গ’লেও যদি সাৱধানতাৰ মাজতো আঠ-দহোটা মানুহক শিঙি মাছে বিন্ধে, তেন্তে এখন বিশাল যুদ্ধত কিছু সৈন্যৰ মৃত্যু হোৱাটো স্বাভাৱিক। এই বাক্যশাৰীৰ জৰিয়তে তেওঁ লাচিতক বুজাব বিচাৰিছিল যে দহ হাজাৰ সৈন্যৰ মৃত্যুৱে যেন তেওঁৰ দেশপ্ৰেম আৰু কৰ্তব্যত বাধা নজন্মায়। ৰণত লোকক্ষয় হ’বই, কিন্তু সেই বুলি থমকি ৰ’লে দেশ ৰক্ষা নহ’ব।

সামৰণি: আতন বুঢ়াগোহাঁইৰ এই সময়োপযোগী আৰু বুদ্ধিমত্তাপূৰ্ণ উক্তিয়ে লাচিতৰ শোকাতুৰ মনক ধৈৰ্য ধৰিবলৈ সহায় কৰিছিল। ইয়াৰ পাছতেই অসমীয়া সেনাই পুনৰ দুগুণ উৎসাহেৰে মোগলক প্ৰতিহত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।

৩. শৰাইঘাট নাই কিন্তু শৰাইঘাট আছে

“সেয়ে শৰাইঘাট নাই, কিন্তু শৰাইঘাট আছে।”

প্ৰসংগ: উদ্ধৃত বাক্যশাৰী আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত ড° সূৰ্য কুমাৰ ভূঞাদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘যুগমীয়া শৰাইঘাট’ নামৰ পাঠটিৰ পৰা লোৱা হৈছে। সমসাময়িক অসমৰ বিভিন্ন সমস্যাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি লেখকে এই তাৎপৰ্যপূৰ্ণ মন্তব্যটো কৰিছে।

সংগতি: লাচিত বৰফুকনৰ দিনৰ সেই ঐতিহাসিক সামৰিক যুদ্ধখন বৰ্তমান শেষ হৈছে যদিও, বৰ্তমানৰ অসমীয়া সমাজখন যিবিলাক সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সমস্যাৰ মাজত আৱদ্ধ হৈ আছে, সেইবোৰক লেখকে ‘আন এখন শৰাইঘাট’ বুলি অভিহিত কৰিছে। এই নতুন প্ৰত্যাহ্বানবোৰৰ সৈতে যুঁজিবলৈ আমাক অতীতৰ শৰাইঘাটৰ দৰেই একতা আৰু দেশপ্ৰেমৰ প্ৰয়োজন, সেই কথা বুজাবলৈকে লেখকে এই বাক্যশাৰী অৱতাৰণা কৰিছে।

ব্যাখ্যা: লাচিতৰ দিনৰ শৰাইঘাট আছিল এখন সামৰিক যুদ্ধ য’ত শত্ৰু আছিল মোগল সৈন্য। কিন্তু আজিৰ শৰাইঘাট হ’ল অসমৰ জাতীয় জীৱনৰ বিভিন্ন জটিল সমস্যাৰ বিৰুদ্ধে কৰা এক নিৰন্তৰ সংগ্ৰাম। বৰ্তমানৰ এই ‘শৰাইঘাট’ত আমাৰ শত্ৰু সৈন্য নহয়, বৰঞ্চ বছৰি হোৱা বানপানী, খৰাং বতৰ, অৰ্থনৈতিক অনগ্ৰসৰতা, নিবনুৱা সমস্যা আৰু কু-প্ৰবৃত্তি আদিহে আমাৰ প্ৰধান প্ৰত্যাহ্বান। যদিও ভৌতিক যুদ্ধখন ইতিহাস হ’ল, কিন্তু শৰাইঘাটৰ সেই যুঁজাৰু মানসিকতা, সময়োপযোগী দায়িত্ববোধ আৰু অদম্য দেশপ্ৰেমৰ আজিও সমানেই প্ৰয়োজন আছে। সেই মানসিকতা আমাৰ মাজত জীয়াই থকাটোৱেই হ’ল আচলতে ‘শৰাইঘাট থকা’ৰ প্ৰতীক। লেখকে সতৰ্ক কৰি দিছে যে যদিহে আমি একগোট হৈ এই সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক সমস্যাবোৰৰ সমাধান নকৰোঁ, তেন্তে অসমৰ অস্তিত্ব বিপন্ন হ’ব পাৰে। গতিকে, শৰাইঘাটৰ আদৰ্শ আমাৰ প্ৰতিটো মুহূৰ্ততে শিপাই থকাটো আৱশ্যক।

সামৰণি: ‘সেয়ে শৰাইঘাট নাই, কিন্তু শৰাইঘাট আছে’— এই উক্তিৰ জৰিয়তে ড° ভূঞাই আমাক সোঁৱৰাই দিছে যে ইতিহাসৰ গৌৰৱত বিভোৰ হৈ থকাতকৈ সেই বীৰত্বৰ আদৰ্শেৰে বৰ্তমানৰ সমস্যাবোৰ সমাধান কৰি দেশক আগুৱাই নিয়াহে আমাৰ পৰম কৰ্তব্য।

৪. আফুগুটি পিহিলে পানী হ’ব

“আফুগুটি পঠিয়াইছা পটাত পিহিলে পানী হ’ব।”

প্ৰসংগ: উদ্ধৃত বাক্যশাৰী আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত ড° সূৰ্য কুমাৰ ভূঞাদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘যুগমীয়া শৰাইঘাট’ নামৰ পাঠটিৰ পৰা লোৱা হৈছে। মোগল বাদছাহ ঔৰংজেৱে অসম জয় কৰিবলৈ ৰাজপুত ৰজা ৰামসিংহক পঠোৱাৰ সময়ত হোৱা কথোপকথনৰ প্ৰসংগত এই বাক্যশাৰীৰ অৱতাৰণা কৰা হৈছে।

সংগতি: ৰামসিংহই অসমীয়া সৈন্যক ভয় খুৱাবলৈ আৰু তেওঁলোকৰ সৈন্যসংখ্যাৰ বিশালতা বুজাবলৈ লাচিত বৰফুকনলৈ এটুপি আফুগুটি পঠিয়াইছিল। তাৰ প্ৰত্যুত্তৰত লাচিত বৰফুকনে নিজৰ সৈন্যৰ সাহস আৰু মোগল সৈন্যৰ তুচ্ছতা প্ৰকাশ কৰিবলৈ এই মৰ্মভেদী আৰু বীৰত্বপূৰ্ণ মন্তব্যটো কৰিছিল।

ব্যাখ্যা: ৰামসিংহই কৈছিল যে তেওঁৰ সৈন্যৰ সংখ্যা সেই পঠোৱা আফুগুটিৰ দৰেই অসংখ্য। তেওঁ লাচিতক সুধিছিল যে তেওঁ এই বিশাল সৈন্যবাহিনীৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ কৰিব পাৰিবনে। লাচিত বৰফুকনে অতি চতুৰতাৰে উত্তৰ দিলে যে আফুগুটি দেখাত বহু হ’লেও পটাত পিহিলে সেয়া নিমিষতে পানী হৈ যায়। ইয়াৰ দ্বাৰা তেওঁ বুজাব বিচাৰিছিল যে মোগল সৈন্য সংখ্যাত বেছি হ’লেও অসমীয়া সৈন্যৰ বিক্ৰমৰ ওচৰত তেওঁলোক পানীৰ দৰেই দুৰ্বল প্ৰমাণিত হ’ব। লাচিতে মোগলৰ আফুগুটিৰ বিপৰীতে ‘এচোঙা বালি’ পঠিয়াই তাকেই স্পষ্ট কৰিছিল।

৫. অসমৰ অস্তিত্ব ৰক্ষাৰ প্ৰসংগ

“এই সমস্যাবোৰৰ ভালৰূপে সমাধান নহ’লে অসমৰ অস্তিত্ব লৈ টনাটনি হ’ব।”

প্ৰসংগ: উদ্ধৃত বাক্যশাৰী আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত ড° সূৰ্য কুমাৰ ভূঞাদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘যুগমীয়া শৰাইঘাট’ নামৰ পাঠটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে। শৰাইঘাটৰ যুদ্ধৰ ঐতিহাসিক পটভূমিত বৰ্তমানৰ অসমৰ বিভিন্ন সমস্যা আৰু সেইবোৰ সমাধানৰ আৱশ্যকতাৰ বিষয়ে ক’বলৈ গৈ লেখকে এই মন্তব্য কৰিছে।

সংগতি: অতীতৰ শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ আছিল কেৱল সামৰিক বাহিনীৰ মাজত হোৱা এখন যুদ্ধ। কিন্তু লেখকে আজিৰ সময়ত অসমৰ সন্মুখত দেখা দিয়া সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰত্যাহ্বানবোৰক একো একোখন ‘নতুন শৰাইঘাট’ হিচাপে অভিহিত কৰিছে। এই সমস্যাবোৰৰ স্থায়ী সমাধান নহ’লে অসমীয়া জাতিৰ অস্তিত্ব বিপদাপন্ন হ’ব পাৰে বুলি সতৰ্ক কৰি দিবলৈ লেখকে এই বাক্যশাৰী ব্যৱহাৰ কৰিছে।

ব্যাখ্যা: অসমৰ জাতীয় জীৱনত সমস্যাৰ কোনো অন্ত নাই। বানপানীৰ বিভীষিকা, খৰাং বতৰৰ দুৰ্যোগ, মহামাৰী, ভূমিকম্প আদি প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ লগতে চুবুৰীয়া ৰাজ্যবোৰৰ সৈতে যোগাযোগ আৰু মানুহৰ কু-প্ৰবৃত্তি দমনৰ দৰে বহু সমস্যাই অসমক চিৰকাল জুৰুলা কৰি আহিছে। লেখকৰ মতে, এক শ্ৰেণীৰ সমস্যা সমাধান হ’লে আন এক শ্ৰেণীৰ সমস্যাই পুনৰ মূৰ দাঙি উঠে। যদিহে আমি শৰাইঘাটৰ যুদ্ধত লাচিত বৰফুকনে দেখুওৱা সেই অদম্য দেশপ্ৰেম, একাগ্ৰতা আৰু সুশৃংখলিত কৰ্মপন্থাৰে এই সমস্যাবোৰৰ সমাধানৰ চেষ্টা নকৰোঁ, তেন্তে ভৱিষ্যতে অসমীয়া জাতি হিচাপে আমাৰ পৰিচয় বিলুপ্ত হোৱাৰ থল আছে। অৰ্থাৎ, আমাৰ অস্তিত্ব ৰক্ষা কৰিবলৈ হ’লে আমি ঐক্যবদ্ধভাৱে এই জটিল সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক সমস্যাবোৰৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াটো একান্ত প্ৰয়োজন।

অতিৰিক্ত পাঠভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ

প্ৰশ্ন: শৰাইঘাটৰ যুদ্ধৰ কাহিনীত অসমীয়া জাতিৰ কি কি গুণ প্ৰতিফলিত হৈছে?
উত্তৰ: শৰাইঘাটৰ যুদ্ধত অসমীয়া সৈন্যৰ কৰ্মদক্ষতা, সময়োচিত কৰ্তব্যবোধ, শৃংখলাবদ্ধতা আৰু অদম্য দেশপ্ৰেম প্ৰতিফলিত হৈছে। লগতে জাতিটোৰ যুঁজাৰু মানসিকতা আৰু দায়িত্ববোধো এই কাহিনীত উজলি উঠিছে।

প্ৰশ্ন: বৰ্তমান সময়ত অসমৰ সমস্যাবোৰ কি কি?
উত্তৰ: অতীতৰ শৰাইঘাটৰ দৰে বৰ্তমানৰ সমস্যা কেৱল সামৰিক নহয়; এইবোৰ হ’ল সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, ৰাজনৈতিক আৰু ঐতিহ্যিক সমস্যা। ইয়াৰ উপৰি বানপানী, খৰাং বতৰ, ভূমিকম্প, শিক্ষাৰ সমস্যা আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়া জাতিৰ লগত যোগাযোগ আদি সমস্যাই অসমক সদায় জুৰুলা কৰি আছে।

প্ৰশ্ন: মোগল সেনাপতি ৰামসিংহই লাচিতলৈ কি উপহাৰ পঠিয়াইছিল আৰু তাৰ উত্তৰ লাচিতে কেনেকৈ দিছিল?
উত্তৰ: ৰামসিংহই মোগল সৈন্যৰ সংখ্যা বুজাবলৈ এটোঁপোলা আফুগুটি পঠিয়াইছিল। ইয়াৰ উত্তৰত লাচিতে এচোঙা বালি পঠিয়াই কয় যে আফুগুটি পিহিলে পানী হ’ব, কিন্তু অসমীয়া সৈন্য বালিৰ দৰে অজেয়।

প্ৰশ্ন: “মই যুঁজিহে মৰিম...” — কথাফাঁকি লাচিতে কেতিয়া কৈছিল?
উত্তৰ: শৰাইঘাটৰ যুদ্ধৰ সময়ত লাচিতৰ যেতিয়া ভীষণ জ্বৰ হৈছিল, সেই জ্বৰৰ গাৰে নাও মেলি দি তেওঁ অসমীয়া ৰণুৱাসকলৰ গাত তেজ তুলিবলৈ এই মৃত্যুপণ কৰিছিল।

প্ৰশ্ন: শৰাইঘাটৰ যুদ্ধত জয়লাভ কৰাৰ মূল কাৰণবোৰ কি আছিল?
উত্তৰ: ইয়াৰ মূলত আছিল সুচিন্তিত আঁচনি, বিচক্ষণ সংগঠন, সুদৃঢ় নিয়মানুবৰ্তিতা, দুৰ্নীতি দমন আৰু দেশৰ হিতৰ বাবে কৰা স্বাৰ্থত্যাগ। কেৱল যুদ্ধ সামগ্ৰীৰে নহয়, সমগ্ৰ জাতিৰ কৰ্মনিষ্ঠা আৰু জয়লাভৰ তীব্ৰ ইচ্ছাৰ বাবেহে অসম বিজয়ী হৈছিল।

প্ৰশ্ন: কোৱামৃদ্ধা হাজৰিকাই মোগলৰ হাতৰ পৰা কেনেকৈ সাৰি আহিছিল?
উত্তৰ: মোগলে তেওঁক নাচিবলৈ কোৱাত তেওঁ এক বুদ্ধি পাঙিলে। তেওঁ মোগল সৈন্যক চাপৰি বজাবলৈ ক’লে আৰু সেই চেগতে নিজৰ নাওখন চলাই অসমীয়া সৈন্যৰ শিবিৰলৈ পলাই আহিল।

প্ৰশ্ন: ড° সূৰ্য কুমাৰ ভূঞাই ৰচনা কৰা এখন কবিতা পুথি আৰু এখন গদ্য গ্ৰন্থৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: তেওঁৰ কবিতা সংগ্ৰহটোৰ নাম হ’ল ‘নিৰ্মালি’ আৰু এখন মূল্যৱান গদ্য গ্ৰন্থ হ’ল ‘স্বৰ্গদেউ ৰাজেশ্বৰ সিংহ’।

প্ৰশ্ন: শিক্ষা জগতত ড° সূৰ্য কুমাৰ ভূঞাৰ বিশেষ কৃতিত্ব কি আছিল?
উত্তৰ: তেখেত কটন কলেজৰ প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া অধ্যক্ষ আছিল আৰু অসমৰ প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া শিক্ষাধিকাৰ (D.P.I.) আছিল।

প্ৰশ্ন: তেওঁৰ জীৱনৰ ‘কীৰ্তি-স্তম্ভ’ বুলি কোনটো বিভাগক কোৱা হয়?
উত্তৰ: অসমৰ বুৰঞ্জী আৰু পুৰাতত্ত্ব বিভাগটোক তেওঁৰ জীৱনৰ কীৰ্তি-স্তম্ভ বুলি গণ্য কৰা হয়, যিটো তেওঁ নিজৰ বাসভৱনতে আৰম্ভ কৰিছিল।

প্ৰশ্ন: তেওঁ অসম সাহিত্য সভাৰ কোনটো অধিৱেশনত সভাপতিত্ব কৰিছিল?
উত্তৰ: তেওঁ ছিলঙত অনুষ্ঠিত অসম সাহিত্য সভাৰ দ্বাবিংশ (২২ তম) অধিৱেশনত সভাপতিৰ আসন অলংকৃত কৰিছিল।

প্ৰশ্ন: ড° সূৰ্য কুমাৰ ভূঞাক অসমৰ ইতিহাসৰ ক্ষেত্ৰত কি বুলি গণ্য কৰা হয়?
উত্তৰ: অসমৰ পুৰণি বুৰঞ্জী উদঘাটন, সম্পাদনা আৰু প্ৰকাশৰ ক্ষেত্ৰত ড° সূৰ্য কুমাৰ ভূঞাক এজন ‘প্ৰবাদপুৰুষ’ বুলি গণ্য কৰা হয়।

প্ৰশ্ন: ড° ভূঞাই কাৰ আৰ্হিত ‘জয়মতী উপাখ্যান’ ৰচনা কৰিছিল?
উত্তৰ: বৈষ্ণৱ কবিতাৰ আৰ্হিত তেখেতে ‘ভানুনন্দন’ ছদ্মনামত ‘জয়মতী উপাখ্যান’ লিখিছিল।

প্ৰশ্ন: তেওঁ কোন দুখন বিখ্যাত বিশ্ববিদ্যালয়ত কৃতিত্বৰ পৰিচয় দিছিল?
উত্তৰ: তেওঁ কলিকতা আৰু লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ত মেধা আৰু কৃতিত্বৰ পৰিচয় দিছিল।