Home / Notes / Other foreign languages /

Zuberera eta Nafar-Lapurtera: Fonologia eta Morfologia

Other foreign languages3.79 KB

Zuberera

Fonologia

  • Bokalak:
    • ü-u
    • o-u
    • Diptongoak: ai-ei
    • Asimilazioak: i-u / i-ü / ü-ü
    • Hiatoak: ia-ea, ua
  • Kontsonanteak:
    • rtz-st

Izenaren morfologia

  • Soziatiboaren NOREKIN atzizkia: ki / kila
  • Adlatiboaren NORA atzizkiak: ra, rat, la, lat
  • Partizipioei -(r)ik atzizkia: etoik, ´etorririk´
  • Ber- ´bera´ izenlagun moduan: ber tenoian ´ordu berean´

Aditzaren morfologia

  • NIK eta NI zki- adizkia ordez (T)Z
  • Gertakizun aspektua: -(r)en atzizkia lehen. Orain, -n bakarrik -ko/-go ordez
  • Aspektu burutagabea: -n ordez -iten eta -tzen ordez -ten
  • Ukan/Izanen bereizketa
  • Aditz alokutiboa: ZU alokutiboa erabiltzea: zütüzün, baduazü...

Sintaxia

  • Kausazko perpausetan bait-/beit-: gose beitzen

Lexikoa

Testuko hitzak (zuberera) eta aldaera lexikoak (gure antzekoak).

Nafar-Lapurtera

Fonologia

  • Bokalak:
    • Laburtzeak: ai-i / au-u / ai-e (batua-NL)
    • Bokalak txandakatzea: o-u hona, hunat
  • Konsonanteak:
    • Herskariak: b, d, g ahostunak eta p, t, k ahoskabeak: frango
    • Txistulariak: ts, tx, tz-xsz
    • Hasperena
    • Bustidura edo palatalizazioa: ñ, ll, dd, tt, x
    • Darkarkariak: bokal arteko r galdu: dela(r)ik
    • Bestelakoak: j i grekoa bezala ahoskatu: jauna, jondoni...

Izenaren morfologia

  • Adlatiboa NORA: ra, rat, la, lat
  • Ablatiboa NONDIK, pluralaren atzizkia -(e)tarik: gureganik, guregandik
  • Izenordainak: persona izenordain indartuak: hala, nihaur, guhaur..., zuhaurek, zuk zeuk
  • Atzizki eratorleak: -ño txikigarria: begiño...

Aditzaren morfologia

  • Gertakizuneko aspektua egiteko -(r)en atzizkia: eginen
  • -A galdera atzizkia: ez duzia, ez al duzu

Sintaxia

  • Aditz izenen osagarri zuzena jabego genitiboan NOREN ematea da: horien saltzerat, horiek saltzera / ...saskiren..., saski / ..urratsen..., urrats

Lexikoa

Hitz-zerrenda eta aldaera lexikoak.

Mendebaldekoa

Fonologia

  • Bokalak:
    • -a amaierako hitzei singular artikulua gehitzean, -a hori -e edo -i bihurtu
  • Konsonanteak:
    • Txistulariak: z, s = s/ts, tz = tz: asi, hazi edo hasi / atzo, atso atzo
    • J fonemak hiru ahoskera: y, x, dx

Izenaren morfologia

  • Soziatiboan NOREKIN: -gaz eta pluralean -kaz
  • Hurbiltze adlatiboan atzizki berezia sartaldean: -rantz(a)
  • Aditz izena mugimenduzko aditzen osagarri izan eta norabidea edo helburua adierazten duenean: ZERTAN (44 eta 46)
  • NEU saileko izenordain indartuak: neu, heu, geu... neu (23)
  • Atzizkiak: -txu diminutiboa: txu, txo
  • -to aditzondoak sortzeko: txarto, txarki
  • Mugatzailerik gabeko inesiboaren formak NON NOIZ baten: batean

Aditzaren morfologia

  • EDUN-en erroan -o- eta -au-: eztodan, ez dudan / daun, duen / dot, dut
  • NIK sailean EUTSI da erroa. -eu- -o- bihurtu: eutson, zion / dautsozuz, dizkioz
  • EZAN erro ordez EGIN ag., aha. sunbean NK eta NIKen: euki lei, eduki dzake
  • NI, NIK bilakaera fonetiko berez. t, dx, j = z: yakon, zitzaion
  • Aditzen plurala -z: dautsozuz, dizkiozu / dodaz, ditut / daruaz, daramatza
  • Gaztelaniako -ADO, -AU eta -IDO, -IDU: eskutau, ezkutatu
  • Iraganekoak dira urten, irten eta igo: urteten zan, irteten zen

Sintaxia

  • Erakusleak izenaren ezkerrean jarri: andixe bidetik, bide hartatik

Lexikoa

Hitz-zerrenda eta aldaera lexikoak.

Download

PDF Word HTML