Transporte e Ferrocarril no Mercado Español do Século XIX

Transportes, ferrocarril e mercado

No século XIX, en España, o atraso nos transportes era moi evidente con respecto a outros países de Europa. Además, non existía unha rede hidrográfica que permitise o transporte fluvial.

Os moitos problemas económicos uníanse á falta dunha rede de transporte que facilitase os intercambios, que permitise que o trigo das zonas da meseta chegase á zona mediterránea e que o carbón de Asturias puidese quentar os campesiños castelán. Así foi como o ferrocarril se viu como a oportunidade de impulsar o mercado nacional e a economía.

O primeiro trazado ferroviario español

O primeiro trazado ferroviario español foi inaugurado en 1848 para unir Barcelona con Mataró. A pesar das iniciativas anteriores, a construción dunha rede ampla tivo que agardar ata a Lei Xeral de Ferrocarrís, de xuño de 1855. Abriuse entón unha etapa de intensa construción, durante a que se tenderon máis de 5000 km entre os anos 1856 e 1865. A crise financeira de 1866 provocou o afundimento das accións de ferrocarril, que paralizou as construcións ata 1876.

A rapidez da construción e o enorme volume de capitais mobilizado explícanse polas subvencións que ofreceu o goberno.

Consecuencias das decisións estatais

Outras decisións estatais, derivadas da Lei Xeral de Ferrocarrís, condicionaron a historia económica de España nas décadas seguintes:

• Consolidouse a estrutura radial da rede ferroviaria con centro en Madrid, centralizando así o país.

• Estableceuse un ancho maior entre carrís que o de case todas as liñas europeas, por motivos de optimización de potencia. Non obstante, dificultou os intercambios co resto de Europa, xa que as mercadorías tiñan que ser transbordadas na fronteira.

• Autorizouse ás compañías a importar libres de aranceis todos os materiais utilizados na construción ferroviaria e, por iso, ata 1887, a importación realizouse sen gravame algún. O aumento da demanda do sector siderúrxico e de maquinaria, que a construción do ferrocarril podería ter reportado, como acontecera noutras economías europeas, non tivo lugar aquí.

A pesar das limitacións da súa construción e da deficiente explotación das concesións a compañías estranxeiras, o ferrocarril resultou indispensable para dotar a España dun sistema de transporte masivo, barato e rápido que puidese favorecer o intercambio de persoas e mercadorías.

O principal problema para articular o mercado interior foi o escaso desenvolvemento industrial dalgunhas rexións nas que predominaba unha economía agrícola.

A navegación a vapor e o comercio exterior

A enerxía a vapor aplicouse ás embarcacións e a navegación converteuse nun elemento dinamizador do comercio a longa distancia. Durante o século XIX produciuse un incremento do comercio exterior.