Do Neolítico aos pobos prerromanos na Península Ibérica

Neolítico: etapa da prehistoria que localizamos en Occidente próximo hai 10.000 anos e na Península Ibérica hai 5.000 anos. Caracterízase pola pedra traballada para elaborar muíños de gran e obxectos pétreos pulidos. É unha etapa na que o ser humano desenvolve a agricultura, a gandeiría e a artesanía, e se volve sedentario para vivir en aldeas e cidades.

Cultura talayótica: cultura de grandes pedras da época do megalitismo que se desenvolveu nas illas Baleares, construída por tres tipos de monumentos: navetas, taulas e talayots.

O Neolítico: características e cambios con respecto ao Paleolítico

O Neolítico desenvolveuse na Península entre o 6.000 e o 3.000 a.C., e con bastante atraso con respecto a Oriente. Introduciuse pola zona mediterránea da man de pobos orientais. Utilizouse a cerámica para almacenar e cocer os alimentos, grazas á cal aumentou a esperanza de vida. Foi a primeira vez que o ser humano controlou o abastecemento de alimentos, tras aprender a cultivar e domesticar animais. Isto produciu un incremento da poboación e a aparición dos primeiros poboados estables. O sedentarismo favoreceu a especialización e a división do traballo, o que propiciou a xeración de excedentes, a creación da propiedade privada e a diferenciación social.

• Primeira fase do Neolítico: a vida desenvolvíase en covas e abrigos naturais. A caza e a recolección eran actividades moi importantes, aínda que a principal fonte de alimentación sería a gandeiría. Destaca a cerámica cardial, con decoración de cunchas sobre barro fresco.
• Segunda fase do Neolítico: estivo relacionada coa chegada de novos poboadores procedentes de Oriente. Os produtos cultivados foron máis variados, engadíndose as leguminosas. A caza foi perdendo terreo.

• Destaca a pintura levantina dos abrigos rupestres, caracterizada pola monocromía e pola representación humana formando escenas, a diferenza do Paleolítico.
• Ao final do Neolítico aparece o megalitismo: construcións con grandes bloques de pedra, como dólmenes, menhires ou cromlech.

Os pobos prerromanos da Península Ibérica

Denomínanse prerromanos os pobos que habitaban a Península Ibérica antes do inicio da conquista romana.

• Íberos: pobos do sur e do levante. A súa cultura é resultado da influencia dos pobos colonizadores do Mediterráneo (fenicios, gregos e cartagineses). A súa economía centrábase na agricultura e na metalurxia. Vivían en poboados amurallados, nunha sociedade moi tribal e xerarquizada.
• Celtas: pobos do interior e do norte. Nestas zonas destaca a presenza celta, pobos de lingua indoeuropea que entraron na Península entre o 1.000 e o 500 a.C. Establecéronse no centro, no oeste e na franxa cantábrica, mesturándose coas poboacións locais. Ocuparon desde Galicia ata Aragón. Tiñan unha economía baseada na gandeiría, a recolección e a pesca. A agricultura era escasa, e foron introducindo a metalurxia do ferro. Destacan os castros.