Johann Heinrich Pestalozzi: Biografía e Pedagoxía

TEMA 17. Pestalozzi

Johann Heinrich Pestalozzi (Zürich, 1746 - Brugg, 1827) foi un home que compaxinou a práctica educativa coa renovación pedagóxica. Ademais, foi autor dun importante número de obras. Por outro lado, a achega máis importante que aportou á educación foi a idea da intuición.

Experiencia como educador

• Neuhof (1774-1779): Escola para nenos pobres, que unía a educación co traballo agrícola (nenos) e doméstico (nenas). Amosou unha gran preocupación pola educación popular, partindo da premisa de que todos nacemos "coas mesmas facultades, co mesmo destino, coa mesma esperanza dunha vida inmortal". A experiencia terminou en fracaso debido, entre outros motivos, a deficiencias na xestión económica do centro.
• Stanz (1779): Colexio de nenos orfos de guerra. Chegou a reunir 80 menores con idades comprendidas entre os 5 e os 18 anos, onde ensaiou os principios do seu sistema.
• Burgdorf (1799-1804): Colexio e centro de formación de mestres en réxime de internado. Un destes mestres afirmou que a idea central de Pestalozzi era poñer en harmonía os procesos educativos coa evolución da natureza.
• Yverdon (1804-1824): Escola gratuíta para nenos e nenas de diversos niveis educativos. A experiencia foi un éxito, e as súas directrices foron importadas por outros países, como Inglaterra e Prusia (destacando a figura de Froebel).

O seu pensamento pedagóxico está baseado na súa experiencia como educador, a diferenza de Jean-Jacques Rousseau, quen o influíu en moitos sentidos: "O meu espírito soñador e nada práctico foi cativado de forma entusiasta por este libro de ensoños -Emilio-, cheo de cousas irrealizables". Cabe destacar tamén a educación do seu fillo Jean-Jacques en función destas ideas.

Principais obras

• Leonardo e Gertrudis (1781-1787).
• Como Gertrudis ensina os seus fillos (1801).
• O ABC da intuición (1803).
• Cartas sobre educación infantil (1818-1819).
• O canto do cisne (1826).

Propostas pedagóxicas

• Critica, igual ca Rousseau, o ensino verbalista e memorístico, propugnando un ensino de carácter comprensivo.
• A intuición: A base do coñecemento reside nas impresións que recibimos a través dos sentidos.
  • Observación de obxectos para poder apreciar as súas características e cualidades (número e forma).
  • Se non é posible recorrer a obxectos reais, utilizaranse imaxes.
  • Para os conceptos máis abstractos, convén empregar exemplos.
• Para comprender a realidade non abonda coa observación; é preciso analizar as características de cada obxecto, de aí a gran importancia que lle outorga ao diálogo.
• O neno debe ser un suxeito activo no proceso de aprendizaxe, fomentando tanto a actividade manipulativa coma a intelectual, para que aprenda a pensar de forma autónoma.
• O ensino non se reduce ao xogo; require esforzo, e os nenos deben aprender a esforzarse. Para conseguilo, o mestre procurará partir dos seus intereses, favorecendo así a motivación.
• Crítica do castigo físico, aínda que non se exclúa de forma radical. Cando se aplica, normalmente débese a que o método pedagóxico empregado polo docente non é o axeitado.
• A nai como primeira educadora, o que supuxo a lexitimación do acceso das mulleres ao ensino infantil e primario.