Galego de 1936 a 2003: Contexto Histórico e Situación Sociolingüística

Sociolingüística – 3ª avaliación

Tema 5: O galego de 1936 a 1975: características lingüísticas fundamentais. Contexto histórico e situación sociolingüística

A partir do ano 1939, finalizada a Guerra Civil, inicia‑se en Galicia un período de interrupción das actividades culturais e lingüísticas. En Galicia, somerxese nun silencio profundo: o galego é unha lingua clandestina e perde prestixo social. Entre 1936 e 1950, anos dunha etapa máis dura e pechada do franquismo, apenas se publican libros en galego. Os escritores galegos estaban sen editoriais, mortos ou exiliados, que cedían a súa palabra á Galicia americana.

En 1950, o grupo galeguista, como Ramón Piñeiro e Fernández de Riego, crea a editorial Galaxia, que é un dos principais instrumentos da recuperación cultural galega. A contestación política ao réxime franquista reactívase coa fundación da UPG e do Partido Socialista Galego, que representan un novo galeguismo que reclama o dereito á autodeterminación e a defensa da lingua.

En 1963, centenario da publicación de Cantares gallegos (Rosalía de Castro). En 1965, a lingua e a literatura galegas entran nos plans de estudo da Universidade de Santiago; o primeiro catedrático foi Ricardo Carballo Calero, que publica en galego o Diccionario galego‑castelán en 1968. En 1971 créase o Instituto da Lingua Galega.

Tema 6: O galego a finais do século XX e comezos do XXI

Morto Franco e instaurada unha democracia parlamentaria, Galicia dótase dun Estatuto de Autonomía e de institucións propias, como a Xunta e o Parlamento. A situación do idioma queda definida por un marco xurídico‑legal. O galego incorpórase a variadas funcións, como xornais, revistas, ensino e libros, e a partir dos anos 70 mellora moito a súa utilización.

En 1982 publícanse as normas ortográficas e morfolóxicas do idioma galego, que definen o estándar da lingua, e a Xunta de Galicia adóptaas como oficiais; a última revisión foi en 2003. No ano 1983 promúlgase a Lei de normalización lingüística e a incorporación da lingua galega ao sistema educativo oficial. En 2004 aprobouse o Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega, documento que deseña actuacións de promoción e defensa do idioma.

A pesar destes cambios, a situación social da lingua galega nestes últimos anos non sufriu grandes cambios: o galego segue a perder falantes e pode chegar a desaparecer.