A fragua de Vulcano de Velázquez: análise da obra e do seu contexto

A fragua de Vulcano de Velázquez

Predomina o debuxo e a individualización dos personaxes que crean un friso de posturas diversas, e de expresións que denotan incredulidade e sorpresa ante a noticia transmitida por Apolo. O escenario resulta verosímil grazas ao traballo detallado dos obxectos representados. A luz, que parece frontal, serve para modelar os corpos cos matices de luces e sombras, como o corpo do cíclope. Ao foco central, que incide principalmente sobre Apolo e o artesán de espaldas, súmanse os focos secundarios, como o fogo da fragua. É unha luz que se vai graduando e diminuíndo cara ao fondo, deixando os contornos do traballador que se atopa ao final do taller. Esa graduación é creadora de profundidade e é un precedente da perspectiva aérea.

Cor e pincelada

Predominan as cores terrosas, destacando os tons ocres característicos do naturalismo. Xunto a estes, a gama de azuis na xanela, nas sandalias de Apolo, e o verde das follas do loureiro. A pincelada é menos pastosa e máis fluída.

Expresións e ritmo da escena

Móstranse diferentes expresións: a ira de Vulcano, que se aprecia na súa mirada, e o asombro dos traballadores, como o que, coa boca aberta, asiste sorprendido ao «chivatazo». É un cadro cuxo ritmo vén marcado polas diferentes actitudes dos personaxes.

Contexto e episodio mitolóxico

Na escena reprodúcese o episodio das Metamorfoses de Ovidio no que Apolo-Helios comunica a Vulcano, deus ferreiro, feo e coxo, que a súa esposa, Venus, lle está sendo infiel con Marte, deus da guerra. Vulcano atópase precisamente forxando unha armadura para Marte, segundo a moda coetánea ao pintor. Trátase dun episodio burlesco centrado no marido cornudo, moi propio da literatura antimitolóxica do Século de Ouro, pero mantén a dignidade que Velázquez achegaba a todas as súas obras, tanto na representación dun deus como na dun home deforme.

Comparación con Antonio Tempesta

Comparamos A fragua de Vulcano de Velázquez coa de Antonio Tempesta. Velázquez fai referencia ao gravado de Tempesta, xa que as obras tratan o mesmo tema. En ambas obras represéntanse historias nas que a acción narrativa e as emocións dependen dunha narración oral. Exprésase o sentimento de sorpresa mentres traballan, e os rostros parecen ser tomados dos antigos traballadores.