Economía, sociedade e reconquista na Península Ibérica medieval

1.2 Economía, sociedade e cultura

A agricultura era a principal actividade e alcanzou un gran desenvolvemento grazas á introdución de novas técnicas de regadío e novos cultivos. Nas cidades floreceu a artesanía, e o comercio foi moi importante grazas á situación da península. A sociedade era moi complexa e diversa, e dependía da orixe étnica e da relixión que profesaran. A aristocracia árabe controlaba a riqueza e os cargos político-militares. Os campesiños, compostos por bérberes e muladís, eran despreciados polos árabes, a pesar de seren tamén musulmáns. Os xudeus e mozárabes debían pagar máis impostos e tiñan menos dereitos. E, por último, os escravos ocupaban o último chanzo social. Aínda que a maioría da poboación era rural, os musulmáns potenciaron as cidades. Na parte alta da cidade había unha cidadela, no centro unha medina e, nun lugar significativo, a mesquita principal e o zoco. A cidade máis importante foi Córdoba.

2. Reconquista e repoboación

2.1 Séculos VIII-X

A Reconquista foi un proceso histórico polo cal os reinos cristiáns da península tomaron o control da mesma. Foi un proceso de carácter relixioso e militar, lento e discontinuo no tempo. Na cordilleira Cantábrica refuxiouse a poboación cristiá visigoda. Este núcleo de resistencia é a orixe do Reino de Asturias, a raíz da vitoria en Covadonga no 722. A partir de aí, ao longo dos seguintes séculos, os cristiáns foron ocupando o val do Douro, unha zona case abandonada polos musulmáns, e o reino pasou a denominarse Reino de León. Dese reino xurdirían Galicia, Castela e Portugal. Ao sur dos Pireneos, os francos estableceron unha franxa fortificada, a Marca Hispánica, gobernada por condes.

2.2 Séculos XI-XIII

Prodúcese o gran avance conquistador, sobre todo no século XIII. A fragmentación do Califato e a creación dos reinos de taifas permitiu aos cristiáns expandirse cara ao sur. Os reinos de León e Castela ocuparon o val do Tejo, mentres que Aragón e os Condados Cataláns ocupaban o do Ebro. Castela e Aragón delimitaron as súas áreas de expansión en tratados como o de Cazola. A chegada dos almohades freou de novo o avance cristián. Durante o século XIII producíronse as grandes conquistas. Castela conquista o Guadalquivir e Murcia. Alfonso VIII derrota aos almohades na batalla das Navas de Tolosa en 1212. Fernando III unifica Castela e León na Coroa de Castela e toma as cidades de Córdoba, Xaén e Sevilla. Aragón conquista Valencia e Baleares con Xaime I á cabeza. Granada resiste e será conquistada polos Reis Católicos en 1492.

2.3 Modelos de repoboación

• A presura: repoboación documentada en Galicia, val do Douro e Pireneos. O rei autorizaba a establecerse en terras que pasaban a ser propiedade de quen as ocupaba e puña en cultivo.
• Carta de poboamento: documento co que os reis ou señores outorgaban privilexios a grupos poboacionais co fin de repoboar certas zonas durante a Reconquista.
• Doazóns ás Ordes Militares: as ordes de monxes-soldado, como os templarios, participaron nas conquistas e recibiron grandes lotes de terras pouco poboadas e difíciles de defender, latifundios dedicados á gandería lanar.
• Repartimento: terras entregadas polo rei, cuxo valor dependía do rango social e do esforzo militar realizado na conquista polo señor que as recibía.